Πολυτεχνείο

Μια εναλλακτική πρόταση σχολικής γιορτής

1. Περίληψη

Πρόκειται για μία διαφορετική σχολική γιορτή , που δημιουργήθηκε βιωματικά και αυθόρμητα, συντονίζοντας για ένα διάστημα τα γνωστικά αντικείμενα ,τις μεθόδους και τους στόχους διδασκαλίας επιμέρους μαθημάτων της Γ Λυκείου, δίνοντας μια διαφορετική, δημιουργική πνοή στο βαρύ κλίμα της χρησιμοθηρικής εκπαίδευσης.

 2. Μεθοδολογία-γνωστικά πεδία: Ξεκινήσαμε από τη βιωματική προσέγγιση ποιημάτων και πεζών κειμένων στο μάθημα της Νεοελληνικής Γραμματείας με θεματικό άξονα το κεντρικό σύνθημα του Πολυτεχνείου «ΨΩΜΙ, ΠΑΙΔΕΙΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» και με τη μέθοδο της δημιουργικής γραφής, οι μαθητές έγραψαν τα δικά τους κείμενα. Σε αυτά προστέθηκαν οι καλλιτεχνικές δημιουργίες των μαθητών.

Στο μάθημα της ιστορίας άκουσαν τη μαρτυρία από εκπαιδευτικό του σχολείου που μετείχε στα γεγονότα.

Στο μάθημα των Η/Υ παρακολούθησαν ντοκιμαντέρ και αναζήτησαν υλικό ενώ οι καλλιτεχνικές ανάγκες της παράστασης τους οδήγησαν στην αξιοποίηση ειδικών προγραμμάτων.

Στο μάθημα της έκφρασης-έκθεσης  τα παιδιά προβληματίστηκαν γύρω από το θέμα στην ενότητα « η πειθώ στον πολιτικό λόγο»

Στη δράση αξιοποιήθηκε και το πρόγραμμα της επιχειρηματολογίας στο οποίο τα παιδιά εξέθεσαν στη διαδικασία «λόγος-αντίλογος» τις απόψεις τους.

Στη δράση εντάχθηκαν πολιτικά τραγούδια με το ίδιο θέμα. Οι μαθητές άκουσαν και ερμήνευσαν πολιτικά τραγούδια και στο μάθημα των μουσικών συνόλων και στα ατομικά μαθήματα των οργάνων επιλογής.

Όλες αυτές οι δράσεις βρήκαν την έκφρασή τους στο τελικό αποτέλεσμα, την επετειακή εκδήλωση του σχολείου μας για τον εορτασμό του Πολυτεχνείου, στις 16 Νοεμβρίου 2012, απ' όπου και το σχετικό βίντεο.

Η καινοτομία της δράσης

Θεωρούμε καινοτόμο τη συγκεκριμένη εργασία καθώς οι μαθητές προσέγγισαν με έναν εναλλακτικό τρόπο τα κείμενα της λογοτεχνίας, «συνομίλησαν» με τον ιδεολογικό πυρήνα τους και αφού τον ανίχνευσαν τον αξιοποίησαν για τις ανάγκες της επετειακής εκδήλωσης του Πολυτεχνείου.

Δημιούργησαν τα δικά τους κείμενα με τη μέθοδο της δημιουργικής γραφής και στο πρόγραμμα της επιχειρηματολογίας και στην έκφραση-έκθεση οι μαθητές προβληματίστηκαν για το αν οι ιδέες , ακόμη και αν η ανθρώπινη πρακτική κλονίζει την ισχύ τους, τροφοδοτούν το ανθρώπινο πνεύμα, διευρύνουν τους ορίζοντες των αναζητήσεων και γεννούν νέους οραματισμούς στους νέους.

Στο μάθημα της Ιστορίας τα παιδιά παίρνοντας συνέντευξη από καθηγήτριά τους η οποία συμμετείχε στα γεγονότα του Πολυτεχνείου, συγκινήθηκαν από την απρόσμενη ανακάλυψη ότι το γεγονός δεν είναι «μουσειακό» αλλά η ιστορική μνήμη είναι κάτι ζωντανό και σε εγρήγορση και ότι η ιστορία είναι κάτι συνεχές καθώς οι προεκτάσεις των γεγονότων επηρεάζουν το σήμερα.

Στο μάθημα των μουσικών συνόλων οι μαθητές ασχολήθηκαν με το πολιτικό τραγούδι και με τραγούδια που έχουν ως θέμα στους στίχους τους το ψωμί, την παιδεία , την ελευθερία. Συνειδητοποίησαν πως η ερμηνεία και η εκτέλεση αυτών των τραγουδιών απαιτεί μια ιδιαίτερη εξοικείωση με το αγωνιστικό πνεύμα του ατόμου.

Για τη σκηνική παρουσίαση των κειμένων που επιλέχτηκαν ή γράφτηκαν από τους μαθητές εφαρμόστηκαν βιωματικές θεατρικές τεχνικές .

Για να υλοποιηθεί η παραπάνω πρόταση στην ολότητά της έγινε αλλαγή στον προγραμματισμό και στην ύλη των εμπλεκόμενων μαθημάτων και αναπροσαρμόσθηκε η μέθοδος, οι στόχοι και το περιεχόμενο των μαθημάτων αυτών.

Αποτέλεσμα ήταν η θεαματική αύξηση του ενδιαφέροντος των μαθητών καθώς και η διάθεση για ενεργή συμμετοχή στην διαδικασία με κέφι και ενθουσιασμό.

Το υλικό (γραπτά κείμενα, εικαστικά έργα video) θεωρούμε ότι ανταποκρίνεται στις ανάγκες των μαθητών καθώς οι ιδιαίτερα δύσκολες κοινωνικές ,οικονομικές, πολιτικές συνθήκες που βιώνουν στις μέρες μας, γεννούν προβληματισμούς και ερωτήματα που ζητούν δημιουργική διέξοδο για να εκφραστούν.

Η παιδαγωγική αξία του έργου έγκειται στην καλλιέργεια του διαλόγου γύρω από τα θέματα που τους απασχολούν, αναζήτησαν λύσεις, συνεργάστηκαν με έναν κοινό σκοπό και συνειδητοποίησαν ότι οι ιδέες στηρίζουν τις παρεμβάσεις και η πράξη η οποία έχει θεωρητικό υπόβαθρο φέρνει την αλλαγή.

Μέσα στο το κλίμα συνεργασίας που αναπτύχθηκε, κατανόησαν περισσότερο τις ανάγκες του άλλου και έδειξαν αρχικά ανοχή και τελικά σεβασμό στην διαφορετική άποψη.

Η επιθυμία εξάλλου των μαθητών για συμμετοχή στη συγκεκριμένη  σχολική δραστηριότητα οδήγησε σε δραστηριοποίηση ακόμη και μαθητές που παρουσίαζαν ως τότε μειωμένο ενδιαφέρον και χαμηλές επιδόσεις στο μάθημα. Εξάλλου με τη βιωματική μάθηση προσέγγισαν τρόπους και γνωστικά αντικείμενα που με τη καθιερωμένη διδασκαλία δεν τους φαίνονταν ελκυστικά. Χάρηκαν έτσι τα κείμενα, έγιναν οι ίδιοι ερευνητές και συγκινήθηκαν με τα υψηλά τους νοήματα, ενώ όταν έγιναν οι ίδιοι συγγραφείς, ανακάλυψαν τους όρους και τα όρια που  δίνουν στο λογοτεχνικό κείμενο ύφος και ποιότητα.

H συγκεκριμένη δράση δεν δημιούργησε κανένα πρόβλημα στην εφαρμογή της καθώς η σύμπνοια χαρακτήριζε όλες τις φάσεις της προσπάθειας.

Οι εκπαιδευτικοί συνεργάστηκαν, παραχωρώντας μαθητές ή ώρες διδασκαλίας όταν αυτό ήταν απαραίτητο. Επίσης συνάδελφοι από διάφορες ειδικότητες προσφέρθηκαν για να βοηθήσουν όπως η κ. Αραμπατζή Θεοδώρα , καθηγήτρια της Αγγλικής γλώσσας, που έπαιξε φυσαρμόνικα και ο κ. Δασκάλου Βαγγέλης που έπαιξε μπουζούκι.

Την εκδήλωση για τον εορτασμό του Πολυτεχνείου, παρακολούθησαν και γονείς των παιδιών οι οποίοι έδειξαν τον ενθουσιασμό και τη συγκίνησή τους και συνεχάρησαν τους υπεύθυνους καθηγητές και τη διεύθυνση.

Παρατηρήσεις που βοηθούν την αξιολόγηση της δράσης

1. Η στοχευμένη δράση βοήθησε τη διαδικασία του μαθήματος

2. Η συνεργασία των καθηγητών βοήθησε τη συνεργασία των μαθητών

3. Η βιωματική προσέγγιση του γνωστικού αντικειμένου ενεργοποίησε ικανότητες και δυνατότητες που ο παραδοσιακός τρόπος μάθησης αφήνει σε ατονία.

4. Η δημιουργία ανέπτυξε τον διάλογο και ο διάλογος οδήγησε σε σύνθεση που στηρίχτηκε στις επιμέρους απόψεις και σε δημιουργική ανασύνθεσή τους στη δράση.

5. Η εκπαιδευτική διαδικασία απόκτησε άλλα σημεία αναφοράς και τροφοδοτώντας χειροπιαστούς στόχους, διεξάχθηκε πιο εύκολα και πιο γόνιμα.

Οι ανάγκες στις οποίες ανταποκρίθηκε η συγκεκριμένη δράση

Η συγκεκριμένη δράση προέκυψε από την διάθεση προσέγγισης του θέματος του Πολυτεχνείου με έναν διαφορετικό τρόπο. Καθώς η υπεύθυνη της εκδήλωσης κα Παπαδημητρίου Μαρία είχε δουλέψει στο παρελθόν και με τα τρία τμήματα καινοτόμες δράσεις και έχοντας αποκτήσει μια ιδιαίτερη επικοινωνία με τους μαθητές, ανταποκρίθηκε στο αίτημά τους να μην είναι η δική τους γιορτή κάτι το συνηθισμένο Τα παιδιά είχαν την διάθεση να προσεγγίσουν το θέμα μέσα από τις ανάγκες του σήμερα σε ζητήματα κάλυψης βασικών αναγκών ,σε ζητήματα παιδείας και στο καίριο ζήτημα της ελεύθερης έκφρασης .Έτσι καταλήξαμε όλοι μαζί ύστερα από διάφορες διαδικασίες ζύμωσης πως η ιδεολογική αποσαφήνιση των εννοιών στο κεντρικό σύνθημα του Πολυτεχνείου «ΨΩΜΙ, ΠΑΙΔΕΙΑ , ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» και ο προβληματισμός γύρω από αυτόν τον συγκεκριμένο άξονα με αφόρμηση καταστάσεις της σύγχρονης πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας.

Η υιοθέτηση των μεθόδων και αρχών της συγκεκριμένης δράσης σε ευρύτερο πλαίσιο, θα μπορούσε να συμβάλλει στη λειτουργία της σχολικής μονάδας στα εξής:

Α. Η εφαρμογή του τρόπου εργασίας στις σχολικές γιορτές, θα ανανέωνε τον θεσμό και θα κινητοποιούσε το ενδιαφέρον εκπαιδευτικών και μαθητών ώστε να συμπράξουν με άλλους στόχους και με άλλες αισθητικές προοπτικές.

Β. Επιμέρους μαθήματα θα μπορούσαν να εμπλουτιστούν και να ανανεώσουν μεθόδους και στόχους. Ειδικά τα μαθήματα του γενικού Λυκείου, που στοχεύουν στο να ανταποκριθούν οι μαθητές στις απαιτήσεις των πανελληνίων εξετάσεων ,θα βοηθούσε τα παιδιά να ανανεώσουν το ενδιαφέρον τους για την ουσιαστική μόρφωση και να αναπτύξουν μια κριτική ματιά και μια ευρύτερη θεώρηση των γνωστικών αντικειμένων των επιμέρους μαθημάτων.

 Γ. Προγράμματα (πολιτιστικά , αγωγής υγείας κ.λπ.) θα μπορούσαν να έχουν έναν διαθεματικό ενιαίο τρόπο προσέγγισης. Έτσι οι μαθητές θα έχουν καλύτερη αντίληψη του μέρους σε σχέση με το όλον και το πλαίσιο κατάθεσης ιδεών και απόψεων καθώς θα είναι ευρύτερο, θα είναι περισσότερο ελκυστικό. Έτσι θα ενισχύεται και η συνεργασία ανάμεσα στις επιμέρους ομάδες, στα τμήματα των τάξεων και στις τάξεις της σχολικής μονάδας. Μια τέτοια συντονισμένη δράση θα βοηθούσε την επικοινωνία της σχολικής μονάδας με τοπικούς φορείς διοικητικούς, πολιτισμικούς κ.ά. και τη σύνδεση του εκπαιδευτικού έργου με τις τοπικές ανάγκες.

Βιβλιογραφία

1. Για ένα νεανικό δημιουργικό θέατρο, Νίκος Γκόβας, εκδ. μεταίχμιο

2. Η τέχνη του δράματος στην εκπαίδευση, Αυδή Α.&Χατζηγεωργίου Μ., Μεταίχμιο

3. Η διαθεματικότητα στη σχολική γνώση, Ματσαγγούρας εκδ.Γρηγόρης

4. Η μέθοδος project: μια μορφή συλλογικής εργασίας στο σχολείο ως θεωρία και πράξη, FreyKarl, εκδ. Αφοι  Κυριακίδη

Υπεύθυνοι καθηγητές:

Παπαδημητρίου Μαρία (φιλόλογος), γενικός συντονισμός, σκηνοθεσία

Κόντα Παναγιώτα (φιλόλογος), επιμέλεια κειμένων

Κούλα Ευγενία (φιλόλογος), επιμέλεια κειμένων

Έξαρχος Νίκος (μουσικός), μουσική επιμέλεια, διδασκαλία μουσικών συνόλων